جاذبه های گردشگری استان زنجان

جاذبه های گردشگری استان سیستان و بلوچستان
جاذبه های گردشگری استان سیستان و بلوچستان
۱۳۹۷-۱۰-۲۰
جاذبه های گردشگری استان سمنان
جاذبه های گردشگری استان سمنان
۱۳۹۷-۱۱-۰۱
 

زنجان

به گفته حمدالله مستوفی شهر زنجان را اردشير بابکان ساخته و شهين خوانده است. در فرهنگ نامه مرحوم دهخدا در ذيل کلمه شهين چنين تقرير يافته ( شهين نام شهر زنگان است و معرب آن زنجان باشد . گويند آن شهر را اردشير بابکان بنا کرده است (جهانگيری – برهان قاطع ) و شهری بود بزرگ در ميان ری و آذربايجان و وجه تسميه آن مخفف زندگان يعنی اهل کتاب زند است و زنديگان زنگان شده و دال آن حذف گرديده (انجمن آرا آنندراج ) ما’خذ و منبع مستوفی در مورد کلمه شهين که به زنگان اطلاق می گرديده مبهم است و تاکنون هيچ منبع موثق ديگری در اين ارتباط اظهار نظر ننموده است.

آنچه مسلم است از نظر زبان شناسی کلمه شهين ارتباطی به زبانهای پارسی باستان و ادبيات اوستايی ندارد و برعکس کلمه زنديگان که به معنای اهل کتاب زند ، معروفترين کتاب آئين زردشتی در دوران ساسانی و پسوند ( گان) از پساوند پارسی باستان همچون آذربايگان، خدايگان و غيره بوده است . بطور حتم شهر در دوران ساسانی زنديگان نام داشته است که به علت کثرت استعمال تخفيف يافته و در دوران استيلای اسلام زنگان نام داشته است ، و چون در زبان عربی حرف گ به ج تبديل می گردد بنابر اين کلمه زنگان به زنجان تبديل شده است. اسم ديگر شهرستان زنجان (خمسه) است .

زنجان یکی از استانهای جذاب برای گردشگری در ایران است، استانی که در کنار آثار تاریخی فراوان جاذبه های طبیعی و زمین شناسی فوق العاده ای را نیز در خود جای داده. اتراق در این مطلب شما را با مهم ترین جاذبه های گردشگری تاریخی و طبیعی، خوراک و فرهنگ این استان آشنا میکند و اقامتگاه های بومگردی این استان را میتوانید در بخش اقامتگاه های بومگردی وب سایت اتراق ببینید.

گنبد سلطانیه : گنبد سلطانیه بزرگترین گنبد تاریخی ایران و بزرگترین گنبد آجری جهان است و مقبره الجایتو می باشد که در سال 703 تا 713 هجری قمری ساخته شده است و از آثار مهم معماری ایرانی اسلامی بوده که از شیوه معماری آذری به حساب می آید. گنبد سلطانیه در فهرست آثار ملی ایران و همچنین آثار میراث جهانی به ثبت رسیده است. گنبد این بنا دارای 5/48 متر ارتفاع و قطری به اندازه 5/25 متر داراست. این بنا در مدت ده سال توسط 3000 نفر کارگر ساخته شده است. تزئینات و نحوه ساخت این مقبره نقطه عطفی در معماری آن دوران بوده است که به معماری ایلخانی شهرت دارد. تزئینات بکار رفته در این بنای تاریخی انواع کاشی کاری، نقاشی روی گچ، آجرکاری مشبک، مقرنس کاری و آجری و کتیبه هایی با مضمون آیات قرانی هستند. این بنا شامل هشت ایوان و هشت مناره است که به گفته برخی کارشناسان از هشت در بهشت الگو گرفته است. گنبد سلطانیه از نظر ارتفاع پس از کلیسای تاریخی سانتاماریا دلفیوره در فلورانس و مسجد ایاصوفیه در استانبول سومین گنبد مرتفع جهان است.

بقعه ملا حسن کاشی : این بنا آرامگاهی است در جنوب شرقی محوطه تاریخی گنبد سلطانیه که در زمان شها طهماسب صفوی برای مولانا حسن کاشی معروف به شیرازی از علمای حکمت الهی ساخته شده است. مقبره مولانا حسن کاشی مطابق با الگوی مقبره سازی عصر صفوی بنا شده است که دارای پلانی به شکل هشت ضلعی بوده که در نمای داخلی تبدیل به فضای چلیپایی می شود. از جمله ویژگی های این بنا کاربرد خط معقلی (یا خط بنایی : از انواع خوشنویسی اسلامی از نوع خط کوفی) که به شیوه آجر و کاشی فیروزه ای رنگ بر الگوی گنبد و نمای خارجی بدنه اجرا شده، قرینه سازی در ساختار، و تزئینات مقرنسی از نوع معلق به رنگ سفید و قهوه ای در سطوح داخلی گنبد میباشد.

مسجد جامع زنجان : بنای مسجد و مدرسه جامع زنجان معروف به مسجد سیدف در قرن سیزدهم هجری قمری (سال 1242) در دوره قاجاریه ساخته شده است. این مسجد توسط "عبدالله میرزا دارا" از پسران فتحعلی شاه قاجار بنا شده است. این مسجد که در قلب بافت قدیمی شهر زنجان قرار دارد در گذشته به نامهایی همچون مسجد دارا، مسجد سلطانی و مسجد جمعه نیز شهرت داشته است. این بنای تاریخی از بزرگترین و زیباترین مساجد استان زنجان به شمار می رود و معماری آن به شکل چهار ایوانی است.

غار کتله خور : کتله خور غاری است آبی وخشکی ودر 80 کیلومتری خدابنده واقع شده است. این غار با طول تقریبی 10 کیلومتر بطور طبیعی از شسته شدن و فرسایش آهک ایجاد شده است. غار کتله خور قبل از سال 1300 خورشیدی کسف شده است. این غار از لحاظ کیفیت بلورها و زیبایی قندیل هایش و تعداد طبقات اولین غار آهکی ایران شناخته شده است. غار کتله خور دارای زیباترین استالاگمیت هایی (مخروط های آهکی هستند که در کف غارها در اثر چکیدن قطره های آب آهک از ثقف غار تشکیل می شوند) است که در نوع خود بی نظیر هستند. از عمر این غار چیثزی در حدود 120 میلیون سال می گذرد و تا به امروز دستخوش تغییرات و تحولات بسیاری بوده است که از جمله آنها می توان شکستگیهای حاصل از زمین لرزه، گسل خوردگیا، لغزش ها و ریزشها را نام برد.

رختشورخانه (موزه مردم شناسی) : بنای رخت شورخانه در بافت قدیمی شهر زنجان واقع شده است. این بنا در سال 1307 هجری شمسی ساخته شده و دارای معماری دوره قاجاریه است. این رختشورخانه در زمان خود شبانه روز برای آحاد مردم باز بوده است تا مردم لباسها و رخت خود را در آن به شکل رایگان میشسته اند. این بنای تاریخی از دو قسمت تشکیل شده است؛ قسمت اول مربوط به سرایداری و محل مدیریت بوده و بخش دیگر آن فضاهای مربوط به امر شستشو بوده است. این بنا در حال حاضر بعنوان موزه مردم شناسی زنجن مورد بازدید عموم واقع شده است و در نمونه خود بعنوان رختشورخانه عمومی در جهان نمونه است.

موزه عمارت ذوالفقاری : ساختمان این بنای تاریخی که به سبک بناهای اواخر دوره قاجار ساخته شده است، از سبک ساختمانهای گوتیک اروپایی الهام گرفته شده است. دارای سقف شیروانی است و در بالای هسته مرکزی بنا، نورگیر بسیار زیبایی وجود دارد که به کلاه فرنگی شهرت دارد. در حال حاضر در این بنای تاریخی موزه ای است که سه تن از مردان نمکی در آن به نمایش گذاشته شده اند. این عمارت در سال 1375 به ثبت فهرست آثار ملی ایران رسیده است.

مردان نمکی : مردان نمکی نام چند مومیایی مردی است که در سال 1372 (1993 میلادی) در معدن نمک "چهراباد" زنجان کشف شدند. از میان مردان نمکی کشف شده سه مرد نمکی مربوط به دوره هخامنشیان و دو مرد نمکی دیگر نیز به اواخر دوره ساسانیان هستد. بررسی های اولیه روی بقایای انسانی پس از انتقال یکی از این مومیایی ها به میراث فرهنگی، نشان می داد این بقایا متعلق به مردی است میانسال با میانگین قد حدود 180 سانت که در جریان ریزش دیواره هاو سقف تونل در معدن کشف شده بود. از جمله اشایی که همراه این مرد نمکی یافت شد می توان به تکه سبد و میخ های چوبی، طناب های گیاهی و منسوجات اشاره نمود.

کاروانسرای سنگی : کاروانسرای سنگی زنجان بجای مانده از دوران قاجاریه است و هم اکنون بعنوان یک موزه رستوران به گردشگران خدمات ارائه می دهد. پلان این کاروانسرا به شکل چهار ایوانی است و حجره های آن در یک طبقه قرار دارند و دارای سقفهای فوسی شکل میباشد. استفاده از سنگ بعنوان مصالح اصلی در ساخت کاروانسرا باعث شده است که این بنا با عنوان کاروانسرای سنگی شهرت داشته باشد. این بنا از لحاظ این که تنها بنای باقی مانده از کاروانسراهای استان زنجان است دارای اهمیت و ارزش فراوانی است.

معبد داش کسن (معبد اژدها) : معبد داش کسن در 15 کیلومتری جنوب شرقی سلطانیه در نزدیکی روستای ویر قرار دارد. در این معبد تصویر دو اژدها بصورت قرینه در مقابل یکدیگر حجاری شده است. این معبد دارای سه طاق نسبتا عمیق است که در دل کوه حکاکی شده اند و در مجاورت آنها محراب هایی با تزئینات مقرنس اجرا شده است. معبد داش کسن، یکی از بهترین نمونه های معماری صخره ای در ایران است و قدمت آن به ارغوان شاه پدر سلطان محمد خدابنده باز میگردد.

پل میربهاء الدین : این پل تاریخی که به نام پل کهنه نیز معروف است بر بستر رودخانه زنجان رود و در مسیر زنجان به کردستان واقع شده است. پل میربهاء الدین از نظر قدمت به اواسط دوره قاجاریه و دوران حکومت ناصرالدین شاه قاجار میرسد و سازنده آن فردی بنام میربهاء الدین به سال 1312 هجری قمری بوده است. این پل در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این پل تاریخی تماما با آجر بنا شده است و در نمای داخلی بزرگترین طاق آن به خط معقلی بسیار زیبایی تاریخ ساخت آن (1312 ه.ق) با ذکر جمله یا علی بصورت قرینه نقش شده است. دهانه های طاق های این پل عریض هستند و به سبک جناقی یا ضربدری اجرا شده اند.

خانه توفیقی : خانه توفیقی عمارتی است بجای مانده از اواخر دوره قاجاری و اوایل دوره پهلوی که در شهر زنجان قرار دارد. این بنای دو طبقه در بافت قدیمی شهر واقع شده است و از لحاظ معماری به سبک معماری با لگوی متقارنمعمول دوران قاجاری ساخته شده است. این اثر در سال 1378 به فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است. عمارت توفیقی روزگاری محل زندگی یکی از رجال زنجان بوده است وحاج علی اکبر توفیقی نام داشته است. وی بعنوان رئیس بلدیه (شهردار) شهر زنجان به سال 1300 هجری قمری اقدامات موثری برای آبادانی و رفاه شهرستان زنجان انجام داده بود و در بین مردم فردی خوشنام و معروف بوده است.

آتشکده الزین (طارم) : آتشکده الزین یا الیز بنایی است در محدوده شهرستان طارم که قدمت آن به دوره ساسانیان باز می گردد. این بنا در زمان ساسانیان بسیار مقدس بوده است و بعنوان عبادتگاه مورد استفاده قرار می گرفته است. آتشکده الزین از سنگ و گچساخته شده است که روی چهارطاقی سنگی قرار گرفته است و اطراف آن را قبرستان احاطه کرده است. قدمت این قبرستان نیز به دوره اسلامی باز میگردد. این آتشکده در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

بقعه زید الکبیر (ابهر) : زید الکبیر از زیارتگاه های معتبر و معروف اهالی ابهر و اطراف است. این بنا دارای برج و گنبدی مخروطی شکل و از آجر ساخته شده است. بر فراز این بقعه گنبد کاشی کاری شده بسیار زیبایی با جرزهای چهارگانه نشست و ابهت خاصی به این بنا بخشیده است.

قلعه باستانی بهستان (ماه نشان) : قلعه بهستان یا گهن دژ در شهرستان ماه نشان استان زنجان قرار دارد و قدمت این بنا به دوره هخامنشیان برمیگردد. قلعه بهستان یکی از بیست قلعه شهرستان ماه نشان است که قدمت آن به قرن پنج هجری قمری تخمین زده شده است. به علت شرایطزمانی آن دوره، حاکمان جهت دفاع از خود و مردم اقدام به ساخت اینقلعه کرده اند. طبقات بالای این قلعه جهت دفاع وطبقات پایین تر بعنوان زاغه و محل نگهداری آذوقه ی مردم مورد استفاده قرار میگرفت. این قلعه که در دل کوهی از جنس خاک سفت و سخت بنا شده است، به علت وزش باد های تندو فرساش خاک در حال تخریب است. سازندگان قلعه با در نظر داشتن طرح اولیه، اقدام به کندن کوه و تخلیه خاکها و سنگ ها کرده اند و اتاق ها ر بوجود آورده اند و به هر تعدادی که به اتاق های آن اضافه شده راه های ارتباطی آنها به مجموعه نیز به صورت دالانهایی افزوده شده است. راه پله های ضلع شمال غربی اینقلعه بعنوان یکی از مناطق دست نخورده و سالمدژ است که بالای این پله ها، اتاقی به شکل طاق محراب های مسجد دوران اسلامی تزئین شده است و متعلق به همین دوره میباشد و راه پله های زیاد با عرض یک متر نیز اقتباس از این سبک معماری است. این دژ نیز بعنوان آثار ملی ایران به صبت رسیده است.

دودکش جن یا تخت دیو (ماه نشان) : تخت دیو پدیده ای است فرسایشی و طبیعی، که ستونها و رشته های دیوار مانندی ایجاد میکند. این ستونها که معمولا در قسمت بالایی آنها یک قطعه سنگ بزرگ یا بخشی از یک لایه سخت باقی میماند اصطلاحا دودکش جن یا تخت دیو نامیده می شوند. در منطقه ماه نشان استان زنجان مجموعه ای از این ستونها در اشکال و اندازه های مختلفی وجود دارند وبعنوان جاذبه ای طبیعی مورد توجه بسیاری از گردشگران واقع شده اند.

خوراکی

خوراکیهای این استان بسیار خوشمزه هستند. از جمله آنها می توان به نان اردک، انگشت پیچ، سبزی گل آقا، سبزی ماتار و پیاز کوهی را نام برد.

نان اردک : این نان که در زنجان بسیار مورد مصرف قرار میگیرد نوعی نان سنتی است که در ابتدا توسط زنان محلی پخته می شد و لی امروزه در بسیاری از شیرینی پزی های شهر می توان سراغ آن را گرفت. آرد نان بربری، تخم مرغ، شیر، شکر و روغن مواد تشکیل دهنده این نان سنتی هستند. که پس از مخلوط کردنمواد، آن را در روغن سرخ میکنند.

صنایع دستی

ساخت اشیاء فلزی از دیرباز در استان زنجان رواج بسیار داشته است و از جمله آنها می توان هنرهایی که به ساخت اشیای فلزی در ارتباط است می اتوان ملیله کاری، چاقو سازی و چاروق دوزی را نام برد. از دیگر صنایع دستی این استان می توان به مسگری، بافت فرش وگلیم دستبافت، جاجیم، تابلو خاتم، رنگرزی، گیوه بافی و سفالگری اشاره نمود.

صنعت چاقوسازی : از معروفترین صنایع دستی استان زنجان ساخت چاقو است که در کل ایران شهرت دارد. این هنر به مدتها پیش باز می گردد و نسل به نسل به هنرمندان معاصر منتقل شده است. چاقوهای دست ساز این استان معمولا از فولاد محکم وضد زنگ تولید میشوند که پس از اجرای عملیاتی مانند چکش کاری و حرارت دادن به فلز سختی تبدیل می شوندو بر برش و تیز بودن چاقو تاثیر مطلوبی دارد.

چاروق دورزی : چاروق نوعی کفش است که برای عبور از مناطق سختو کوهستانی از چرم گاو و با نخ گلابتون دوخته می شود و از صنایع دستی استان زنجان می باشد. این هنر به دوران ساسانیان باز می گرددو اوج رونق آن مانند بسیاری از صنایع دستی شهرهای ایران به دوره صفویه میرسد. تنوع در نقش و رنگبندی در چاروق ها نظر هر بیننده ای را جلب می کند. انواع مختلف چاروق تمام چرم، توری، پرده بند و تمام پوست هستند. که هر یک برای خود روش و سبک خاصی در ساخت دارند و از جنس چرم، پنبه، ابریشم و پوست عمل آوری شده تولید می شوند. امروزه بیشتر این نوع پاپوش ها جنبه تزئینی و سوغات دارند و کمتر مورد استفاده قرار می گیرند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *